Skip to content

Archief

De Protestantse gemeente op Vlieland heeft een kerkelijk archief dat teruggaat tot 1628. Het gaat voor een klein gedeelte over de Kerk op West-Vlieland en voor het grootste gedeelte over de Kerk op Oost-Vlieland. Het archief is in bruikleen gegeven aan, en bevindt zich in het archief van de burgerlijke gemeente Vlieland.
Klik hier voor een toelichting_op_het_archief_van_de_kerk_van_vlieland

Vrijwilligers gevraagd:

De kerkelijke gemeente wil het archief graag beter ontsluiten voor onderzoekers en andere belangstellenden en wil het daartoe digitaliseren en wellicht (gedeeltelijk) overzetten in modern Nederlands. Als één van de oud-kerkrentmeesters ben ik al langere tijd bezig na te gaan hoe dat zou kunnen: met vrijwilligers, via een website, met behulp van een professionele instelling of bedrijf? Ik kom er echter niet goed uit en vraag uw hulp: wie kan mij helpen bij het digitaal beschikbaar maken via internet van het oude archief van de kerkelijke gemeente Vlieland? Als u me verder kunt helpen, vraag ik u contact met me op te nemen: Harry de Wit, Dorpsstraat 130, 8899 AN, Oost-Vlieland, 0562-453381, Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

 
Geschiedenis van het kerkgebouw

Wie denkt aan ‘de kerk’, heeft vaak allereerst het kerkgebouw voor ogen als ‘gezicht’ van de gemeente. Zeker op Vlieland is dat passend. Er is slechts één kerkgebouw op het eiland.

De kerk werd in 1605 gebouwd als een oost-west gerichte zaalkerk. In 1647 werd ze als kruiskerk uitgebouwd in de richting van het kerkplein. Dit is een van de oudste oorspronkelijk protestantse kerkgebouwen in Nederland.

De kerk is o.a. beroemd vanwege de walviskaken die vroeger als grafstenen zijn gebruikt, maar vanwege de zure regen naar binnen zijn gehaald. Op het kerkhof staat een replica.

Veel onderdelen van de kerk zijn gemaakt van juthout, zoals enkele kerkbanken, en aan een paneel van de preekstoel kun je zien dat het een deurtje van een schip is geweest. De kroonluchters zijn ooit geschonken door de koning van Zweden en Michiel A de Ruyter.

Geschiedenis
Tot het begin van de 18e eeuw waren er op het wadden-eiland Vlieland twee dorpen, te weten West- en Oost-Vlieland. Het westelijke dorp was het belangrijkste en ook het oudst. Doordat het eiland zich verplaatst van west naar oost, moest West-Vlieland aan het begin van de 18e eeuw worden opgegeven. De huizen van dit dorp moesten worden verplaatst naar Oost-Vlieland.

De eerste stenen kerk in West-Vlieland stamde uit de middeleeuwen en was gewijd aan de heilige Willibrordus. In het kleinere Oost-Vlieland stond een kapel die was gewijd aan Sint Nicolaas, de patroonheilige van de handelaars en de zeevarenden. Deze kapel werd voor het eerst vermeld in 1245. In de late middeleeuwen werd de kapel verheven tot parochiekerk. Na de reformatie kwam de kerk in handen van de protestanten. Daar West-Vlieland aan het begin van de 17e eeuw ook al door de zee werd bedreigd, trokken veel mensen naar Oost-Vlieland met als gevolg dat de kerk al spoedig te klein werd.

Protestantse kerk Vlieland van de Protestantse gemeente vlieland

In 1605 werd de oude kerk afgebroken om plaats te maken voor een groter gebouw. Met de bouw van de nieuwe kerk was een bedrag gemoeid van 3.093,45. De gemaakte kosten werden gefinancierd met een lening van 3.000,--.
De nieuw gebouwde kerk was daarmee een van de eerste kerkgebouwen die in ons land werden gebouwd voor protestantse erediensten. Gekozen werd voor een rechthoekige plattegrond van ± 9 x 20 meter. Het gebouw was eenvoudig van vorm. Op het dak was een lantaarn of daktorentje geplaatst met daarop een weerhaan. Er was geen luidklok in het torentje opgehangen. Het gebouw was opgetrokken in gele Friese drielingsteentjes en het dak was gedekt met pannen die aan de onderzijde waren aangestreken met kalk. In 1647 werd de kerk uitgebouwd in de richting van het huidige kerkplein en kreeg aldus zijn huidige vorm.

 

Protestantse Kerk Vlieland   Protestantse Kerk Vlieland   Protestantse Kerk Vlieland

  Meer foto's van het kerkgebouw treft u aan op de fotogalerij, in het album 'kerkgebouw'.